Çalışan mı Başarısız, Yoksa Beklentimiz mi Yanlış?

Bir işe başlarken işveren için birçok şey önemlidir. Doğru ürünü seçmek, doğru mağazayı bulmak, doğru lokasyonda olmak… Hepsi başarı için gereklidir. Ama bunlar kadar, hatta belki daha fazla önemli olan bir şey daha vardır: Doğru personeli seçmek.

Bir kıyafet mağazası düşünün. Satış danışmanı olarak içine kapanık, çok konuşmayı sevmeyen ve sakin birini işe aldınız.

Müşteri kıyafeti dener ve sorar:

— “Sence nasıl olmuş, yakıştı mı?”

Çalışanın cevabı:

— “Evet.”

Müşteri biraz daha konuşmak ister:

— ““Rengi güzel ama acaba bana başka bir model mi daha çok yakışır? Bunun farklı bir bedeni var mı?”

Çalışanın cevabı:

— “Var.”

Müşteri daha çok konuşmak, fikir almak, ürünler ile ilgili detayları duymak istiyor. Fakat karşısındaki satış danışmanı konuşmayı hiç sevmiyor. Müşterinin sorularına mümkün olduğunca kısa cevaplar vererek geçiştiriyor. 

Böyle bir durumda satışın gerçekleşme ihtimalini tahmin etmek çok zor değil. Buradaki problem çalışanın kötü olması değil. Problem, çalışanın doğru yerde olmaması.

İnsanların birbirinden farklı mizaçları vardır.

Bazı insanlar konuşkandır. İnsanlarla iletişim kurmaktan, yeni insanlarla tanışmaktan ve sohbet etmekten keyif alırlar. Hareketlidirler, enerjiktirler ve karşılarındaki insanın ilgisini kolayca çekebilirler.

Bazıları ise daha sakin ve daha içe dönüktür. Çok konuşmayı sevmezler. Sessiz bir ortamda çalışmaktan, kendi işlerine odaklanmaktan ve daha az insan iletişimi gerektiren görevlerden daha fazla keyif alabilirler.

Bu özelliklerin hiçbiri tek başına iyi veya kötü değildir. Önemli olan, kişinin mizacı ile yaptığı işin birbirine ne kadar uygun olduğudur. Çünkü insan, kendi mizaç özelliklerine uygun bir iş yaptığında hem daha başarılı hem de daha mutlu olabilir.

İşverenin beklentisi de mizaca göre değişmelidir.

Bir işveren çalışanından elbette işinin gerektirdiği performansı beklemelidir. Ancak her çalışandan aynı davranışı göstermesini beklemek doğru değildir.

Örneğin satış danışmanından müşteriye yaklaşmasını, sohbet başlatmasını, ürün önermesini ve müşteriyi alışverişe yönlendirmesini bekleyebiliriz. Ama aynı beklentiyi stok kontrolü yapan veya muhasebe bölümünde çalışan bir kişiden beklemek ne kadar doğru olur?

Bazı çalışanlar insanlarla iletişim kurarak enerjilerini yükseltir. Bazıları ise sessiz bir ortamda, dikkatlerini tek bir işe vererek daha verimli çalışır. Bu nedenle yöneticinin çalışanını değerlendirirken sadece “Ne kadar başarılı?” diye bakması yeterli değildir.

Bir de şunu sorması gerekir: “Bu çalışandan, mizacına uygun olmayan bir şeyi mi bekliyorum?”

Çünkü bir insanı sürekli olarak mizacının tersine davranmaya zorlamak, zaman içinde hem çalışanı hem de yöneticiyi yorabilir.

Çok sakin bir çalışandan sürekli daha konuşkan ve daha enerjik olmasını istemek, onun performansını artırmak yerine motivasyonunu düşürebilir. Çalışan kendisini yetersiz hissetmeye başlayabilir. Oysa aynı kişiyi, güçlü olduğu başka bir alanda değerlendirdiğimizde çok daha farklı bir sonuç ortaya çıkabilir.

Sonuçta iki taraf da kazanır

Bir işverenin beklentisi satışların artması, işlerin düzgün yürümesi ve işletmenin kâr etmesidir. Çalışanın beklentisi ise emeğinin karşılığını almak, başarılı olmak, takdir edilmek ve kendisini yaptığı işte değerli hissetmektir. 

Doğru insan, doğru işe ve doğru pozisyona yerleştirildiğinde çalışan kendisini daha başarılı, daha motive hisseder. Motivasyonu yüksek çalışan daha iyi performans gösterir. Daha iyi performans ise işletmenin sonuçlarına yansır.

Bu nedenle işverenin yapması gereken sadece “iyi çalışan” bulmak değildir. Doğru işi yapabilecek, o işin gerektirdiği özelliklere sahip ve yaptığı işte kendisini başarılı hissedebilecek çalışanı bulmaktır. Bunu yapabildiğinde o çalışandan da daha doğru bir beklenti içinde olacaktır.

Çünkü doğru insanı seçmek kadar, doğru insan için doğru işi ve doğru beklentiyi belirlemek de başarıyı getirir.

“Bazen sorun çalışanda değil, ondan beklediğimiz şeydedir.”