KUŞA DALGIÇLIK YAPTIRAMAZSIN

Çalışan mı Yetersiz, Yoksa Yanlış Yerde mi?

Bir çalışanın performansı düştüğünde yöneticilerin aklına genellikle aynı soru gelir:

“Bu insan neden işini iyi yapamıyor?”

Belki de soruyu değiştirmek gerekir:

“Bu insanı neden bu işte değerlendiriyorum?”

Çünkü bir kuştan derin sulara dalmasını, bir balıktan gökyüzünde uçmasını bekleyemezsiniz. Kuş suyun altında başarısızdır; balık gökyüzünde…

Ama bu, kuşun kötü, balığın da yeteneksiz olduğu anlamına gelmez.

Sadece yanlış yerde duruyorlardır.

İş hayatında da bazen tam olarak bunu yapıyoruz. Bir insanı, doğal olarak güçlü olduğu davranışların tam tersini gerektiren bir pozisyona koyuyor; sonra da ortaya çıkan sonucu onun yetersizliği olarak değerlendiriyoruz.

Dünün Kurtarıcısı, Bugünün Sorunu

Ahmet Bey hızlı düşünen, hızlı karar veren, insanlarla kolay iletişim kuran bir yöneticiydi. Bir iş ortaya çıktığında uzun uzun beklemekten hoşlanmazdı.

Murat da tam onun sevdiği türden bir çalışandı.

“Tabii ki Ahmet Bey, o iş bende. Hemen hallederim.”

Güler yüzlüydü. İnsan ilişkileri kuvvetliydi. Ortamdaki gerginliği birkaç cümleyle dağıtabiliyordu. Ahmet Bey onun bu enerjisini başarı olarak görüyordu.

Ta ki Murat muhasebe masasının başına oturana kadar…

Çünkü muhasebe; güzel cümlelerden çok takip, dikkat ve tavizsiz bir intizam ister.

Bir faturanın bugün değil yarın işlenmesi, bir banka farkının “sonra bakarız” diye kenara bırakılması veya bir evrakın çekmeceye kaldırılması o an küçük görünebilir. Fakat rakamların hafızası güçlüdür; zamanı geldiğinde mutlaka konuşur.

Murat kimseyi kırmamak için “hallederiz” dedi. Erteledi. Üstünü örttü. Biriken işler dağ oldu.

Sonunda sistemde açıklar oluştu. Dünün gözdesi Murat, bir anda “güvenilmez çalışan” oldu.

Oysa Murat değişmemişti. Değişen, sadece onun bulunduğu zemindi.

Aynı Masa, Farklı Sonuç

Murat'ın ardından o masaya Cengiz geldi.

Cengiz ilk bakışta Ahmet Bey'in alıştığı çalışan tipine hiç benzemiyordu. Bir talimat verildiğinde hemen atılmıyor, önce dinliyordu. Not alıyor, ayrıntıları soruyor, netleşmeden işe başlamıyordu.

Ahmet Bey ilk günlerde bu tavrı biraz yavaş ve mesafeli buldu.

Sonra sonuçlar konuşmaya başladı.

Evraklar zamanında işlendi. Eksikler adım adım takip edildi. Rakamlar kuruşu kuruşuna tuttu. Aylar önce biriken karmaşa, iğneyle kuyu kazar gibi temizlendi.

Cengiz masayı konuşarak değil, düzen kurarak yönetiyordu.

Ve Ahmet Bey önemli bir şeyi fark etti:

Murat kötü bir çalışan değildi. Cengiz de sadece "daha iyi" bir çalışan değildi. İkisi tamamen farklı dünyalardı. Birinin güçlü olduğu yerde diğerinin zorlanması, diğerinin güçlü olduğu yerde birincinin aynı başarıyı gösterememesi doğanın kanunuydu.

Yöneticinin Asıl Sorumluluğu

Bir çalışanı değerlendirirken yalnızca “başarılı mı, başarısız mı?” diye sormak işin kolayına kaçmaktır.

Asıl yöneticilik ise daha derin bir soruyla başlar:

“Bu insanın güçlü taraflarını doğru yerde kullanıyor muyum?”

Hızlı düşünen, insanlarla kolay bağ kuran, anlık karar vermekten çekinmeyen biri satışta, sahada veya müşteri ilişkilerinde büyük bir değer yaratabilir. Aynı kişiyi saatlerce aynı rutinin içinde, sürekli kontrol ve ayrıntı gerektiren bir işin başına koyduğunuzda ise onun enerjisini tüketirsiniz.

Bunun tam aksine; sakin, ayrıntıcı, acele etmeyen ve kural koymayı seven bir çalışan, ani bir satış görüşmesinde beklediğiniz o coşkulu etkiyi yaratmayabilir. Fakat süreç takibi, kontrol, raporlama ve finansal disiplin söz konusu olduğunda şirketin en sarsılmaz güvencesi olur.

Burada mesele insanları zorla değiştirmek değildir; onları doğru zeminde değerlendirmektir.

Çünkü yanlış yerde duran çalışan zamanla kendisini yetersiz hissetmeye, yönetici ise ona güvenmemeye başlar. Doğru yerde duran çalışan ise kendini sürekli kanıtlamak zorunda kalmaz:

• İşi konuşur.
• Sonuçları konuşur.
• Güven böyle oluşur.

Kuşa dalmayı, balığa uçmayı öğretmeye çalışmak yerine; kuşa gökyüzünü, balığa derinlikleri açmak gerekir.

Çünkü iyi yönetici; herkesi aynı kalıba sokan değil, farklı insanların hangi zeminde değer üretebildiğini fark eden kişidir.

Peki sizce ekibinizde şu an "uçmaya zorlanan balıklar" ya da "dalgıçlık yaptırılan kuşlar" var mı? Yorumlarda deneyimlerinizi paylaşın.